SYSTEM DOTOWANIA ZABYTKÓW I POMNIKÓW HISTORII W ŚWIETLE PRZYSZŁEJ REFORMY NARODOWEGO FUNDUSZU REWALORYZACJI ZABYTKÓW KRAKOWA

Anna Ostrowska

Streszczenie
Transformacja ustrojowa Polski, jaka dokonała się po 1989 roku, przyniosła radykalną zmia-nę struktury własnościowej polskich zabytków – ponad połowa z nich znalazła się w rękach prywatnych właścicieli, w tym przedsiębiorców. Konserwatorzy zabytków wskazują, iż postępu-jąca prywatyzacja i komercjalizacja zasobu zabytkowego, której towarzyszy wciąż „słaba” pozy-cja służb konserwatorskich, nie służą ochronie dziedzictwa narodowego. Dotacje na prace przy zabytkach udzielane ze środków unijnych, z budżetu państwa oraz z budżetów jednostek samo-rządu terytorialnego są więc obecnie jednym z najskuteczniejszych narzędzi wpływania na jakość tych prac, zaś dla samych właścicieli zabytków stanowią istotne dofinansowanie kosztów remontu lub odbudowy jego prywatnej własności. Na wyjątkowe wsparcie mogą liczyć właściciele zabyt-ków znajdujących się na terenie „Krakowa – historycznego zespołu miasta”, gdyż ten jako jedyny spośród 60 ustanowionych przez Prezydenta RP pomników historii posiada unikalne źródło dofi-nansowania, którym jest Narodowy Fundusz Rewaloryzacji Zabytków Krakowa ustanowiony w 1985 roku. Niniejszy artykuł ma na celu usystematyzowanie ustawowych zasad dotowania zabytków, ukazanie problemu braku zasad finansowania pomników historii, a także uzasadnienie postulatu instytucjonalnej reformy wyżej wymienionego Funduszu.

THE SYSTEM OF GRANTS ON MONUMENTS AND MONUMENTS OF HISTORY IN THE LIGHT OF THE FUTURE REFORM OF THE NATIONAL FUND OF CRACOW MONUMENT’S REVALORIZATION

Summary
The political transformation which was conducted in Poland after 1989 brought a radical change in Polish monument’s ownership structure – over a half of them were transfered to the private owners e.g. natural persons or entrepreneurs. Conservators of monuments underline that the progressive privatization and commercialization of Polish monuments together with a “weak” condition of conservation services have the negative impact on the protection of national heritage. Therefore, the public grants (EU grants, state government grants and local government grants) are one of the most effective instruments of protection of monuments. They are also a great help for the private owners of monuments in covering the costs of renovation of their monuments. The special treatment in this area were directed to the private owners of monuments situated in Cracow. “Cracow – a historical conurbation” is one of the Monuments of History, which were set by The President of Poland (among 59 others). Although there are 59 other Monuments of History it is only “Cracow – a historical conurbation” that has a unique source of funding - The National Fund of Cracow Monument’s Revalorization, which was set by the Parliament in 1985. The aim of this article is to present Polish legal system of grants for protection of monuments and to discuss on the problem of the discrimination of the other 59 Monuments of History in the area of public funding. Some proposals on the future reform of The National Fund of Cracow Monument’s Revalorization will be expressed in the conclusions.

Anna Ostrowska.pdf