Przedsiębiorstwo & Finanse 2012 (2)

 

    

Recenzenci w roku 2012

      prof. dr hab. Dorota Elżbieta Korenik

      prof. dr hab. Aleksander Maksimczuk

 

      ISSN 2084-1361

      Papierowa wersja czasopisma jest wersją pierwotną.

NIEUCZCIWE PRAKTYKI RYNKOWE A MECHANIZMY OCHRONY KONSUMENTA BANKU

Streszczenie

Celem opracowania jest prezentacja zasad funkcjonowania w stosunkach z instytucją finansową ochrony konsumenta, jaką jest w tym przypadku bank. Praca stanowi zbiór wybranych zagadnień dotyczących zarówno charakterystyki nieuczciwych praktyk stosowanych na rynku, jak i mechanizmów pozwalających ochraniać klientów. Praca ma unaocznić problem związany z wykorzystywaniem przez przedsiębiorców swojej przewagi na rynku. Praca składa się z trzech części. Pierwsza część szczegółowo opisuje praktyki rynkowe oraz typowe nieuczciwe zachowania przedsiębiorców. Kolejna część opiera się na pojęciu konsumenta. Ukazuje zmiany, jakie następowały na przestrzeni lat. Ostatnia część ukazuje, jakie możliwości ma konsument zarówno indywidualnie jak i zbiorowo w walce z nieuczciwymi praktykami przedsiębiorców. W przedstawionej analizie został ukazany problem konsumenta banku w momencie starcia z wielkimi przedsiębiorstwami. Dzięki ciągle rozwijającym się przepisom prawa istnieje możliwość zwalczania nieuczciwych praktyk stosowanych przez te przedsiębiorstwa.

Frej_Małgorzata.pdf 

POMIĘDZY RYNKIEM A MISJĄ SPOŁECZNĄ

Streszczenie
Artykuł podejmuje problematykę ulokowania jednej z form ekonomii społecznej – przedsiębiorczości społecznej - pomiędzy tradycyjnie pojmowanym podziałem na trzy sektory. Przedsiębiorstwo społeczne stanowi swego rodzaju hybrydę, posiadającą charakte- rystyczne cechy dla sektora prywatnego oraz non-profit. Istotnym elementem funkcjo- nowania tego typu podmiotów są zależności wynikające z partnerstwa przedsiębiorstw społecznych z sektorem publicznym oraz przedsiębiorstwami komercyjnymi, co stwarza z jednej strony szansę dla ich niezależności finansowej i konkurencyjności na rynku, ale rodzi także niebezpieczeństwo uzależnienia od zleceń i ograniczenia zasięgu oddzia- ływania społecznego. Obecnie w Polsce za przedsiębiorstwo społeczne można uznać spółdzielnie socjalne, ale przygotowywana jest ustawa rozszerzająca spektrum tego typu podmiotów na rynku. Jest to istotny element w ramach trendu „ekonomizacji” sektora pozarządowego oraz społecznej odpowiedzialności biznesu.

Goleński_Wojciech.pdf

THE CURRENT INVESTMENT MARKET OF UKRAINE IN THE CONTEXT OF TRANSFORMATION PROCESSES

Summary
The article analyzes the extent of the national investment sector in the restructure of the financial system and the whole economy. There is an estimate of the amount of securities in portfolios of banking institutions, the dynamics of return indicators for alternative investment destinations in Ukraine, and the stock market capitalization by some organizers of trade is assessed. The recommendations concern the state regulation of the investment market.

Kobushko_Kobushko.pdf

VaR AS A MEASURE OF RISK OF BANKING SECTOR SHARES

Conclusions
Approaching the property of shares’ volatility by a use of ARCH effect has significant influence from the point of view of risk measurement. In the case of shares, which are characterized by the existence of the ARCH effect, the use of the ARCH-type models results in changes in VaR even by 49%. Models with the additional conditional variance function can easily detect current shares’ behaviour and reflect it in the risk level, thus it differentiate shares in terms of risk more. Thus, an ARCH effect is worthy of use for shares with strong ARCH effect and it does not make the result for shares without ARCH effect worse.
The smallest VaR is usually indicated by the variance-covariance method. The Monte Carlo simulation method and the historical simulation method are characterized by the biggest VaRs. No matter if VaRs for banks indicated as the most/medium/the least risky shares differ much or not, the rankings of banking sector shares (from the most to the least risky) may differ significantly. Specifically, the historical simulation method gives rankings that differ the most from results calculated with the use of other methods. Additionally, the historical simulation method is the most fluctuating one.
Similarity of the rankings resulted by variance-covariance and the Monte Carlo simulation methods, possibility of using ARCH effect in these methods, and the fact that the historical simulation method produces the most instable results, indicate the variance-covariance and the Monte Carlo simulation
methods as more believable. In addition to this, because of the model describing a mechanism of return rates on the market, Monte Carlo simulation method can detect current market behavior better. Ability of ARCH type models to detect current volatility of shares enhance to implement the ARCH effect to risk measurement. Taking into consideration all the conclusions above, the Monte Carlo simulation with the ARCH effect is recommended to use in practice.
Length of the observation period significantly influences the results. It is not only connected with the length of the observation period but also with the behavior of return rates of shares in these periods. Thus, more current observation periods are more informative because it considers actual market behaviour. On the other hand, longer time horizon assures that there is more data for estimation. The choice of how long the observation period should be up to the person who conducts an analysis. If the market was stable, a longer observation period may be used. But if trends changed, it should be approached by the use of an appropriate time horizon which describes actual market behaviour. In the research, the current tendency is well represented by a 2 month observation period, which is characterized by the biggest decrease of shares’ values. Thus, the use of this time horizon gives the highest VaRs.
Inappropriate specification of the method, such as not enough replications in the Monte Carlo simulation method, may result in overestimation or underestimation of risk, which may result in an unprofitable investment strategy.
Diversification of risk, by an investment in a portfolio of shares, is profitable even if shares that a portfolio consists of are from the same economy sector.
Although the levels of VaRs differ depending on the method applied, the length of an observation period, a significance level, etc., clear tendencies may be noticed. These tendencies allow to indicate the most and the least risky banking sector shares. An investor may assume that shares indicated, by the presented methods, as the least risky ones are actually safe. Another solution is to assume that shares indicated by the presented methods as the most risky ones are unprofitable and to avoid investments in these shares. It may be a starting point for further investor’s research, thanks to which the most risky shares may be excluded from further analysis.

Nina_Krauze_Nina_Łapińska-Sobczak.pdf

SPOSOBY I MECHANIZMY UCHYLENIA SIĘ OD ZAPŁATY NALEŻNEGO PODATKU VAT

Streszczenie
W opracowaniu pokazana waga podatku VAT w dochodach budżetu państwa, sposoby i metody unikania opodatkowania, oszustw i nadużyć. Obliczenie podatku VAT różni się znacznie od innych rodzajów podatków. VAT płaci końcowy konsument towarów i usług. Jednak płatnikiem tego podatku jest każdy producent. Jednostka gospo- darcza płaci pewną kwotę podatku w zależności od stworzonej przez niego wartości dodanej. Dlatego każdy podatnik oblicza kwotę podatku do zapłaty, jako różnicę pomiędzy kwotą podatku należnego a kwotą podatku naliczonego.
Każdy zarejestrowany podatnik VAT ma nie tylko obowiązek płacenia podatku, ale i ma prawo do uzyskania zwrotu przepłaconej kwoty podatku. Sytuację kom- plikuje to, że w różnych krajach są niejednakowe taryfy VAT, stosowane do tych samych towarów.
W praktyce mogą mieć miejsce próby uniknięcia stosunkowo małych kwot VAT i mogą być oszustwa na szeroką skalę. Drobne uniknięcia mogą mieć miejsce w drodze nieskładania deklaracji podatkowej do urzędu skarbowego, działania bez odpowiedniego zezwolenia, bez rejestracji jako podatnik VAT. Jednostki, które działają na szeroką skalę realizują towary z przemytu, wyprodukowane nielegalnie, realizują na wewnętrznym rynku towary, które miały być wywiezione za granicę kraju. We wszystkich krajach jest rozpowszechniona metoda, zwana Feniks. Stosując tę metodę jednostka gospodarcza nie płaci podatku albo płaci tylko część podatku i po krótkim czasie zanika.
VAT może być wyłudzony z budżetu w drodze przestępstw karuzelowych. W karu- zeli uczestniczą nie mniej niż trzy firmy. Jedna z nich wystawia dla drugiej firmy sfałszowaną fakturę VAT na rzekomą sprzedaż towarów. Druga firma rzekomo sprze- daje towary dla trzeciej i tak dalej. Ostatnia firma łańcuchu zwraca się do urzędu skarbowego o zwrot podatku VAT lub obniżenie kwoty podatku należnego.

Lakis_Vaclovas.pdf

OCENA WEWNĘTRZNYCH MOŻLIWOŚCI OBNIŻKI KOSZTÓW NA PODSTAWIE WYNIKÓW BADAŃ EMPIRYCZNYCH W PRZEDSIĘBIORSTWACH PRZEMYSŁU MLECZARSKIEGO WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO

Streszczenie
W opracowaniu zaprezentowano wyniki badań empirycznych dotyczących wewnętrz- nych możliwości obniżki kosztów w prowadzeniu walki konkurencyjnej przez przedsię- biorstwa przemysłu mleczarskiego województwa podlaskiego. Przeprowadzone badania empiryczne pozwoliły na określenie, jakie czynniki mają największy wpływ na redukcję kosztów i uzyskanie przewagi konkurencyjnej na polu kosztów w przedsiębiorstwach przemysłu mleczarskiego województwa podlaskiego, a także jakie działania planują podjąć te przedsiębiorstwa do roku 2015 w celu obniżenia kosztów.

Łuczaj_Jolanta.pdf

KONCEPCJA METODY MDR DO WYCENY PRZEDSIĘBIORSTW

Streszczenie
We współczesnym świecie termin wartość przedsiębiorstwa i jego wycena posiadają ogromne znaczenie. Wiedza na temat tego, ile warte jest przedsiębiorstwo ma funda- mentalne znaczenie zarówno dla właściciela tejże firmy, jak i inwestorów w przy- padku negocjacji ceny przedsiębiorstwa w momencie przeprowadzania transakcji handlowej.
W artykule ukazano cele wyceny przedsiębiorstwa i charakterystyczne etapy życia firmy, przy których taka wycena jest niezbędna. Przedstawiono i poddano analizie stosowane metody wyceny przedsiębiorstw. Dodatkowo przy uwzględnieniu cech dobrej wyceny zaproponowano autorską metodę MDR, która w szerokim spektrum mierzy efektywność działań przedsiębiorstwa przez pryzmat wartości firmy.

Miciuła_Ireneusz.pdf

METODY OCENY KONDYCJI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA

Streszczenie
Celem pracy jest przedstawienie metod badania kondycji finansowej przedsię- biorstwa. W pracy przeanalizowano trzy metody oceny kondycji finansowej firmy. Dzięki pierwszej przedstawionej metodzie można zbadać spółkę w trzech wymiarach: w czasie, w przestrzeni i ze wzoru. Otrzymane w metodzie rozwiązania przedstawiają zmiany w firmie w ujęciu dynamicznym i mogą być wykorzystane w kolejnej przed- stawionej metodzie przyczynowej. Metoda ta polega na wychwyceniu związków przy- czynowo – skutkowych oraz innych relacji zachodzących między badanymi kategoriami finansowymi i sprowadza się do ustalenia czynnika, który wpływa na badaną kategorię, oraz siły tego oddziaływania. Ostatnią metodą zawartą w artykule jest analiza wskaź- nikowa. Dodatkowo zwrócono uwagę na cel i istotę badania kondycji finansowej przedsiębiorstwa.

Miciuła_Krzysztof.pdf

ZJAWISKA NA POLSKIM RYNKU INSTRUMENTÓW POCHODNYCH

Streszczenie
Podmiot gospodarczy funkcjonujący w warunkach niepewności dysponuje instru- mentami finansowymi, które pozwalają na modyfikację skutków realizacji ryzyka zwią- zanego z prowadzeniem działalności. Celem przedmiotowej pracy było określenie zmian w poziomach obrotów instrumentami pochodnymi oraz próba oceny zależności wartości handlu od sytuacji gospodarczej. W artykule przedstawiono główne finansowe instru- menty pochodne dostępne na polskim rynku giełdowym i pozagiełdowym. Charakter dostępnych instrumentów, w szczególności zaś łatwość niedostosowania ich rodzaju do wymagań przedsiębiorstwa, i związane z tym potencjalnie bardzo wysokie szkody sprawiają, iż strategia doboru derywatów uwzględniać powinna dogłębną analizę potrzeb podmiotu poszukującego ochrony i każdorazowe zestawienie ich z dostępnymi na rynku instrumentami. W artykule przedstawiono ponadto pojęcie ryzyka, wskazując na zwią- zane z nim obszary. Dokonano także analizy obrotów z wykorzystaniem poszczególnych instrumentów na rynku Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz na rynku pozagiełdowym. Rozważania prowadzone były w oparciu o analizę literatury fachowej z zakresu zastosowania instrumentów pochodnych oraz publikowanych raportów rynkowych.
Nowak_Jacek_Sczendzina.pdf

INSTYTUCJE OCHRONY KONSUMENTA NA POLSKIM RYNKU UBEZPIECZEŃ GOSPODARCZYCH

Streszczenie
W referacie dokonano analizy funkcjonowania rynku ubezpieczeń gospodarczych tj. Działu I-go i II-go w latach 2006-2010. Na rynku tym występują pewne zakłócenia destabilizujące ten rynek, co w konsekwencji niekorzystnie odbija się na całej gospo- darce. Na rynku tym działają instytucje kontrolno-ochronne dyscyplinujące ten rynek takie jak np. Komisja Nadzoru Finansowego, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny oraz Rzecznik Ubezpieczonych.

Ostrowska_Dorota.pdf

TRANSFERY FINANSOWE POMIĘDZY UNIĄ EUROPEJSKĄ A POLSKĄ W WARUNKACH CZŁONKOSTWA

Streszczenie
Od 1 maja 2004 roku Polska dostała niezwykła szansę na rozwój między innymi poprzez otrzymanie wielkiej puli środków. Ważnym aspektem efektywnego wyko- rzystania środków unijnych jest również ich mechanizm przepływu. W pracy swojej, za pomocą metody porównawczej, przedstawiłam dwie możliwości transferu środków - poczynając od Komisji Europejskiej po beneficjenta. Ukazane zostały problemy mecha- nizmów Prefinansowania i Płatności oraz wskazane możliwości ich rozwiązania. Co w rezultacie może mieć to wpływ na jeszcze bardziej efektywniejsze wykorzystanie środków unijnych.

Pawlik_Lidia_Wioleta.pdf

SPECYFIKA POTENCJAŁU LUDNOŚCIOWEGO MIAST POSTWOJEWÓDZKICH

Streszczenie
W artykule poddano analizie statystycznej zmiany demograficzne zachodzące w lud- ności miast postwojewódzkich po wprowadzeniu reformy administracyjnej z roku 1998. Celem przeprowadzonej analizy jest identyfikacja trendów zachodzących zmian oraz weryfikacja hipotezy mówiącej o znaczeniu wielkości miasta dla tempa i kierunku zaobserwowanych procesów demograficznych.

Płoński_Artur.pdf

WYKORZYSTANIE INSTRUMENTU OPCJI REALNEJ NA POTRZEBY OCENY EFEKTYWNOŚCI PROJEKTÓW ZWIĄZANYCH Z EKSPLOATACJĄ NIERUCHOMOŚCI

Streszczenie
Celem artykułu jest przedstawienie opcyjnej metody w ocenie przedsięwzięć zwią- zanych z eksploatacją nieruchomości. Główną tezą autorów publikacji jest stwierdzenie, iż wyżej opisana technika stanowi alternatywne podejście do standardowych metod wyko- rzystywanych w branży związanej z zarządzaniem nieruchomościami, czego dowodem była przytoczona analiza przypadku wraz z analizą literatury naukowej dotyczącej tema- tyki opcji i metod wyceny nieruchomości.

Popławski_Wojciech_Janicki_Tomasz.pdf

PODATEK OD WARTOŚCI DODANEJ (VAT) NA JEDNOLITYM RYNKU UNII EUROPEJSKIEJ

Streszczenie
W niniejszym artykule podjęto próbę analizy zakresu potrzeb zmian we wspólnym systemie opodatkowania podatkiem VAT, wraz ze wskazaniem roli jaką pełni podatek VAT w doskonaleniu funkcjonowania jednolitego rynku Unii Europejskiej. Przyczyny zmian we wspólnym systemie VAT Unii Europejskiej wynikają ze zwiększania liczby krajów członkowskich, są również wynikiem pojawianiem się nowych nieznanych wcześniej towarów i usług. Europa podejmuje wysiłki zmierzające do rozwoju, wzmo- cnienia i przystosowania idei jednolitego rynku do aktualnych warunków funkcjono- wania oraz w związku z podejmowaniem inicjatyw mających na celu przezwyciężenie kryzysu finansowego. Działania te również znajdują swoje odzwierciedlenie w zmianach w systemach podatkowych krajów członkowskich, w tym w opodatkowaniu podatkiem VAT. Konieczne jest wzmocnienia spójności przepisów podatkowych w ramach jednolitego rynku, jednak możliwość dalszego pogłębiania harmonizacji i wprowadzenie docelowego systemu VAT w najbliższym czasie, nie mają szans powodzenia. U podstaw takiego stanu rzeczy leży m.in. niechęć krajów członkowskich do ograniczania ich suwerenności w zakresie stanowienia prawa podatkowego, wynikająca z wykorzystywania podatków do rozbieżnych politycznych celów państw członkowskich.

Skulimowska_Anna.pdf

ALIANSE STRATEGICZNE NA RYNKU KASYN W STANACH ZJEDNOCZONYCH

Streszczenie
Głównym celem artykułu jest charakterystyka aliansów strategicznych na rynku kasyn w Stanach Zjednoczonych. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza część dotyczy teoretycznego spojrzenia na problem aliansów strategicznych, krótki przegląd definicji, motywy ich zawierania oraz różnorakie ich klasyfikacje. W drugiej części zaprezentowano charakterystykę aliansów strategicznych występujących na rynku kasyn w Stanach Zjednoczonych w ciągu ostatnich dwudziestu lat. Następnie zobrazowano korzyści, koszty oraz cele takich aliansów. Autor zanalizował przyszłość tego problemu. Uzyskane wyniki mogą stanowić wskazówkę dla polskich przedsiębiorstw z tej branży jak mogłoby to wyglądać w przyszłości na polskim rynku.

Wachowski_Michał.pdf

DOSTĘPNOŚĆ DANYCH GEOMETRYCZNYCH W MODELACH IFCXML

Streszczenie
Dane związane z zarządzaniem nieruchomościami rozumianym również w kon- tekście projektowania architektonicznego, inżynierskiego i konstrukcyjnego stają się coraz łatwiej dostępne. Współczesne zunifikowane modele stosowane we wspo- mnianych dziedzinach - zbudowane w technologii Building Information Modeling (BIM) opartej o Industry Foundation Classes (IFC) - chociaż zawierają możliwie pełną informację, to za względu na swój rozmiar nie są w stanie dostarczyć danych geometrycznych bezpośrednio do wysoko specjalizowanych aplikacji wykorzystujących je do prowadzenia wszelkiego rodzaju analiz. Celem badania opisanego w tej pracy jest rozpoznanie formatu ifcXML, używanego do zapisu modeli BIM/IFC, w celu znale- zienia takich reprezentatywnych sekwencji odwołań do obiektów, które prowadzą do opisów ich umiejscowienia i kształtów. Ułatwiają one (te sekwencje) stworzenie procedur XSLT do parsowania plików z modelami ifcXML. Owe procedury użyte zostaną do zbudowania jądra automatycznego systemu pozyskiwania danych geo- metrycznych.

Bernacki_Piotr.pdf

NON-PROFIT ORGANISATIONS BEST LIQUIDITY STRATEGY

Summary
In dependant of the mission an organization has, sensitivity to risk, which is a result of decisions made about liquidity financing policy, is on separate concern. The kind of non-profit organization influences the best strategy choice. If exposition to liquidity strategy risk is greater, the more conservative will be the strategy. If exposition to risk is smaller, the more aggressive will be the net working capital strategy. The paper shows how decisions about liquidity strategy influences the risk of non-profit organizations and their economical results during the realization of their main mission.

Michalski_Grzegorz.pdf

STIMULATION OF LABOR AS A WAY OF SOCIAL BEHAVIOR MANAGEMENT

MISCALLANEA

Summary

The article reveals the stimulation of labor as a way to control the behavior of social systems. Particular attention is paid to the justification of the place of motivation in enhancing the work behavior of employees, showing its nature, structure and factors.

Spetsian_Ludmila.pdf